Uluslararası ilişkilerde coğrafya sabittir, ancak iklim değişikliği bu sabiti değişken hale getirebilir. Binlerce yıldır insanlık için erişilmez bir “beyaz çöl” olan Arktik (Kuzey Kutbu) bölgesi, küresel ısınmanın etkisiyle buzulların çekilmesi sonucu, 21. yüzyılın en sıcak jeopolitik satranç tahtasına dönüşmüştür. Eskiden “Yüksek Kuzey, Düşük Gerilim” (High North, Low Tension) mottosuyla anılan bölge, bugün “Yüksek Kuzey, Yüksek […]

24 Şubat 2022 sabahı Rus tanklarının Ukrayna sınırını geçmesi, tarihçiler tarafından 21. yüzyılın “gerçek başlangıcı” olarak nitelendirilebilir. Bu hamle, 1991’de SSCB’nin dağılmasıyla oluşan statükoyu (Status Quo) geri dönülemez şekilde yıkmış ve uluslararası ilişkilerde **”Yeni Bir Denklem”**in kapısını aralamıştır. Bu analizde; savaşın sadece bugününe değil, 30 yıllık diplomatik birikimine, Güvenlik İkilemi teorisine ve bu çatışmanın küresel […]

Soğuk Savaş boyunca küresel güvenlik, “Dehşet Dengesi” (Balance of Terror) üzerine kuruluydu. Balistik füzelerin yörüngesi belliydi, radarlar onları tespit edebilir ve karşı tedbirler (önleme) için zaman tanırdı. Ancak 21. yüzyılın savaş teknolojisi, bu denklemi kökünden değiştiren yeni bir kabus yarattı: Hipersonik Füzeler. Bu analizde; ses hızının en az 5 katı (Mach 5+) hıza ulaşan bu […]

Tarih boyunca denizler, Hugo Grotius’un savunduğu “Mare Liberum” (Açık Denizler) ile John Selden’in savunduğu “Mare Clausum” (Kapalı Denizler) ilkeleri arasında bir mücadele alanı olmuştur. 20. yüzyılda teknolojinin gelişmesi ve deniz dibi kaynaklarının (petrol, doğalgaz, nodüller) erişilebilir hale gelmesi, devletleri kıyılarına daha yakın alanları “mülkiyetlendirmeye” itmiştir. İşte bu ihtiyaçtan doğan Münhasır Ekonomik Bölge (MEB), 1982 tarihli […]

yüzyılın başında “Umutsuz Kıta” olarak manşetlere taşınan Afrika, bugün küresel güçlerin nüfuz mücadelesinin (Scramble for Africa 2.0) merkez üssüdür. Bu mücadelenin baş aktörü ise şüphesiz Çin Halk Cumhuriyeti’dir. Ancak Pekin’in kıtadaki devasa altyapı yatırımları, Batılı stratejistler tarafından “Borç Tuzağı Diplomasisi” (Debt Trap Diplomacy) kavramıyla tanımlanmaktadır. İlk kez Hintli stratejist Brahma Chellaney tarafından ortaya atılan bu […]

Uluslararası sistem, 1945 yılında II. Dünya Savaşı’nın galipleri tarafından dizayn edilmiştir. Ancak aradan geçen yaklaşık 80 yılda dünya değişmiş, sömürgecilik sona ermiş, nüfus artmış ve güç merkezleri kaymıştır. Değişmeyen tek şey ise Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) elitist yapısıdır. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından literatüre kazandırılan “Dünya Beşten Büyüktür” metaforu, bu anakronik (çağ dışı) yapıya […]

Uluslararası ilişkilerde ittifaklar genellikle resmi antlaşmalar, askeri törenler ve diplomatik zirvelerle bilinir. Ancak küresel güç dengesinin asıl “Sinir Sistemi”, kamuoyunun gözü önünde değil, yer altındaki sunucu odalarında ve okyanus tabanındaki fiber optik kablolarda atar. Tarihin en eski, en kapsamlı ve en gizli istihbarat ortaklığı olan Beş Göz (Five Eyes – FVEY); ABD, Birleşik Krallık, Kanada, […]

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 21. yüzyılın en uzun süre iktidarda kalan liderlerinden biri olmanın ötesinde, Rus devlet geleneğindeki tarihsel bir figürün modern tezahürü olarak karşımıza çıkmaktadır: “Çar”. Batı medyası bu kavramı genellikle bir eleştiri olarak kullansa da, Uluslararası İlişkiler disiplini açısından “Yeni Çar” nitelemesi, Putin’in kurduğu rejimin (Putinizm) kodlarını çözmek için en doğru anahtardır. […]

Uluslararası ilişkiler teorisinde “karşılıklı bağımlılık” (interdependence), uzun yıllar boyunca barışın teminatı olarak görülmüştür. Teoriye göre, ticaret yapan devletler savaşmazdı. Ancak 21. yüzyılın Realpolitik dünyası, bu liberal iyimserliği acı bir dersle çürütmüştür. Enerji, özellikle de doğalgaz, ülkeleri birbirine bağlayan bir köprü olmaktan çıkıp, bir tarafın diğeri üzerinde baskı kurduğu bir “Enerji Silahı”na dönüşmüştür. Bu analizde; 1973 […]

Uluslararası ilişkiler disiplininde coğrafya, kaderin en belirgin tezahürüdür. Akdeniz havzasına bakıldığında, bu kaderin iki zıt kutbunda ama aynı denizden beslenen iki büyük imparatorluk bakiyesi görülür: Doğuda Türkiye, batıda ise İspanya. Tarihsel süreçte rekabetten “Medeniyetler İttifakı”na evrilen bu ilişki, bugün 21. yüzyılın en dikkat çekici stratejik ortaklıklarından birine dönüşmüş durumda. Bu analizde, Madrid ve Ankara hattındaki […]